Cần xây dựng đội ngũ cán bộ giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế chuyên nghiệp, hiệu quả

Cần đánh giá sâu chất lượng hoàn thiện thể chế

Sáng 10/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về các báo cáo đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, giai đoạn 2021-2025, tình hình triển khai năm 2026 và dự kiến kế hoạch 2026-2030.

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc (đoàn Tp.Đà Nẵng), Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam bày tỏ ấn tượng với những kết quả tích cực kinh tế - xã hội đạt được của cả nhiệm kỳ. Song đại biểu lưu ý đằng sau con số làm sao phân tích có chiều sâu.

Quan tâm đến công tác hoàn thiện thể chế, báo cáo của Chính phủ có nêu riêng năm 2025 Chính phủ trình Quốc hội là gần 100 luật và ban hành khoảng gần 400 nghị định. Đây là những con số vô cùng lớn.

Đại biểu mong muốn Chính phủ cũng sẽ có đánh giá đầy đủ và toàn diện, chính xác hơn việc thực hiện các quy định của Đảng, Nhà nước, pháp luật liên quan đến công tác hoàn thiện thể chế.

ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc phát biểu tại phiên thảo luận tổ sáng 10/4.

Trong công tác xây dựng pháp luật, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc mong muốn Chính phủ sẽ có đánh giá việc triển khai xây dựng các văn bản pháp luật, có tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật hay không.

Cùng với đó là đánh giá thêm về việc thực hiện các quy định của Đảng, quy định của Nhà nước liên quan đến công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong lĩnh vực xây dựng pháp luật.

Ngoài ra, ông nêu báo cáo về kinh tế - xã hội chưa đề cập đến hệ thống Mặt trận và các tổ chức Hội, từ góc độ cá nhân, ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc – Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho biết, dù mới tham gia công tác Hội hơn 1 năm, song ông nhận thấy đây là lĩnh vực rất quan trọng.

Theo ông, trong một xã hội ngày càng dân chủ hoá, nhu cầu giao lưu, kết nối hay nói một cách giản dị là "hội họp" giữa những người cùng chí hướng, cùng sở thích ngày càng quan trọng. Đặc biệt, khi đời sống vật chất được nâng cao, nhu cầu này càng trở nên rõ nét và thiết yếu.

Trong bối cảnh đó, các tổ chức Hội trong đó có Hội Luật gia Việt Nam khi triển khai chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy, cũng như thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đã bộc lộ không ít hạn chế, vướng mắc cần được quan tâm, đánh giá và có giải pháp phù hợp trong thời gian tới.

Đại biểu mong Chính phủ có đánh giá sâu hơn, kỹ hơn, toàn diện hơn về vai trò quản lý Nhà nước đối với các tổ chức Hội trong quá trình sắp xếp, tổ chức bộ máy theo tinh thần chung của Trung ương, những vấn đề khó khăn trong tổ chức và hoạt động của các Hội để có giải pháp kịp thời, hiệu quả, phát huy vai trò của các Hội trong tập hợp lực lượng kiến tạo phát triển trong giai đoạn phát triển mới.

Xây dựng một đội ngũ cán bộ, chuyên gia chuyên nghiệp

Liên quan đến Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc cho rằng là rất cần thiết ban hành.

Bởi đây là công việc đòi hỏi chuyên môn sâu, nhạy cảm, phức tạp do đó, ông rất chia sẻ với những khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện.

Nêu lý do cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về vấn đề này, đại biểu nêu lý do là bởi các biện pháp hoặc các vấn đề có thể phát sinh tranh chấp với nhà đầu tư nước ngoài không chỉ liên quan đến một cơ quan cụ thể, mà có thể liên quan đến toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nước, bao gồm cả cơ quan lập pháp (Quốc hội), cơ quan tư pháp (Tòa án, cơ quan tố tụng) và cơ quan hành chính. Tức là nguy cơ bị khởi kiện đầu tư quốc tế là hiện hữu và có thể xảy ra ở bất kỳ cấp, ngành nào.

Quang cảnh phiên thảo luận tổ sáng 10/4 (Ảnh: Media Quốc hội).

Thực tế, trong các cam kết quốc tế, đặc biệt là các hiệp định bảo hộ đầu tư, Việt Nam đã chấp nhận "luật chơi" chung, theo đó nếu phát sinh tranh chấp giữa nhà đầu tư và Nhà nước, thì bất kỳ quyết định, hành vi nào của cơ quan Nhà nước hoặc cán bộ trong hệ thống cũng đều có thể trở thành đối tượng bị khởi kiện theo các cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Trước đây, vấn đề này chưa được quan tâm đầy đủ, nhưng thời gian gần đây, theo báo cáo của Chính phủ, đã có khoảng 30 vụ việc tranh chấp dạng này. Con số này cho thấy mức độ rủi ro ngày càng rõ nét và đòi hỏi phải có sự quan tâm, điều chỉnh kịp thời.

Ngoài ra, theo đại biểu, đây là lĩnh vực đòi hỏi tính chuyên nghiệp rất cao, trong khi đội ngũ cán bộ của chúng ta hiện nay vẫn còn phụ thuộc khá nhiều vào tư vấn nước ngoài. Trong các vụ việc nhạy cảm, phức tạp, việc phải dựa vào luật sư nước ngoài cũng đặt ra không ít khó khăn.

Nguyên nhân có nhiều, trong đó có sự khác biệt về cách hiểu và cách tiếp cận vấn đề; nhiều khi phía bạn chưa thực sự hiểu đầy đủ về ta, còn cách chúng ta giải thích thì họ cũng không dễ tiếp nhận. Thậm chí, có những nội dung mang tính đặc thù, nhạy cảm, rất khó trao đổi một cách trọn vẹn.

Vì vậy, đại biểu bày tỏ sự ủng hộ đối với chủ trương của Chính phủ trong việc xây dựng một đội ngũ cán bộ, chuyên gia đủ năng lực để trực tiếp tham gia tư vấn và giải quyết các tranh chấp đầu tư quốc tế, trong đó chú trọng phòng ngừa. Theo đại biểu, đây là hướng đi đúng và rất cần thiết, đồng thời cần được thể chế hóa bằng một nghị quyết của Quốc hội để bảo đảm tính thống nhất và hiệu lực triển khai.

Theo đại biểu, nếu thực hiện hiệu quả, lợi ích mang lại sẽ rất lớn, bởi thực tiễn giải quyết tranh chấp chính là môi trường học hỏi, đào tạo tốt nhất cho đội ngũ cán bộ. Thông qua quá trình này, chúng ta có thể tích lũy kinh nghiệm, nâng cao năng lực và hiểu biết một cách toàn diện để tiến tới chủ động bảo vệ tốt hơn quyền lợi đất nước.