"Check quy hoạch" trên mạng: Rủi ro cho cả người mua và người bán dịch vụ

Mất vài trăm nghìn đồng nhưng có thể thiệt hại hàng tỷ đồng

Cùng với yếu tố pháp lý, thông tin quy hoạch là một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu khi người dân quyết định mua bán, chuyển nhượng bất động sản. Chính vì vậy, dịch vụ kiểm tra (check) quy hoạch đất đai xuất hiện ngày càng nhiều trên các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt tại các hội nhóm mua bán bất động sản.

Theo khảo sát của phóng viên, chỉ với vài trăm nghìn đồng (phổ biến từ 300.000 - 500.000 đồng), người có nhu cầu có thể nhận được kết quả kiểm tra quy hoạch thông qua tin nhắn, điện thoại mà không cần gặp trực tiếp người cung cấp dịch vụ.

Trong vai người có nhu cầu "check quy hoạch", phóng viên được người cung cấp dịch vụ yêu cầu chụp ảnh trang 2 và 3 của Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và định vị mảnh đất đó gửi qua ứng dụng Zalo.

Thông tin quảng cáo check quy hoạch rầm rộ trên mạng xã hội, tuy nhiên theo khuyến cáo người mua chỉ coi là một trong những nguồn tham khảo.

Khi phóng viên thắc mắc về tính chính xác của thông tin quy hoạch nhận được, người cung cấp dịch vụ cho hay, nguồn dữ liệu được họ lấy từ các Viện Quy hoạch nên đảm bảo chính xác.

Bên cạnh các cá nhân nhận kiểm tra quy hoạch, hiện nay nhiều ứng dụng, website do các công ty công nghệ hoặc doanh nghiệp bất động sản phát triển cũng cung cấp tính năng tra cứu thông tin đất đai.

Tuy nhiên, theo tìm hiểu các ứng dụng và trang web do các công ty công nghệ hoặc bất động sản phát triển. Dù các nền tảng này có giao diện dễ dùng, tuy nhiên cũng có nhiều phản ánh thông tin của họ chỉ mang tính chất tham khảo và không có giá trị pháp lý.

Người có nhu cầu chỉ cần cung cấp dịch vụ yêu cầu chụp ảnh trang 2 và 3 của Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và định vị mảnh đất đó cho bên "check quy hoạch".

Cụ thể, trao đổi với phóng viên, chị Ng.T.T. (một môi giới bất động sản tại khu vực tỉnh Phú Thọ) cho rằng người mua không nên quá phụ thuộc vào các dịch vụ "check quy hoạch" trên mạng. Theo chị T., quy hoạch có thể được điều chỉnh, cập nhật thường xuyên, trong khi dữ liệu của các cá nhân, đơn vị làm dịch vụ có thể chưa đầy đủ hoặc đã lỗi thời.

"Người mua nên trực tiếp đến cơ quan địa chính, cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để kiểm tra thông tin mới nhất. Việc này giúp hạn chế nguy cơ mua phải đất vướng quy hoạch", chị T. khuyến cáo.

Tương tự, anh N. (một môi giới bất động sản tại Hà Nội) cho biết nhiều môi giới hiện nay cũng sử dụng các ứng dụng tra cứu quy hoạch để tra cứu, nhất là với những khu vực đã có quy hoạch chi tiết 1/500.

Tuy nhiên, anh N., nhấn mạnh các công cụ này chỉ có giá trị tham khảo, bởi quy hoạch có thể thay đổi trong quá trình quản lý, điều chỉnh của địa phương và dữ liệu trên ứng dụng không phải lúc nào cũng được cập nhật kịp thời.

"Cách chắc chắn nhất là người dân nên đến địa chính xã, phường nơi có bất động sản để đề nghị kiểm tra. Khi đó, người mua sẽ được hướng dẫn xác định cụ thể thửa đất có nằm trong khu vực quy hoạch hay không", anh N. nói.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Chu Đông (Đoàn Luật sư Tp.Hà Nội) cho biết, nếu người dân sử dụng thông tin quy hoạch không chính xác để thực hiện giao dịch, hậu quả có thể rất lớn. Không chỉ mất chi phí thuê dịch vụ, người mua còn có thể mất tiền đặt cọc, mua phải đất nằm trong diện quy hoạch hoặc mất cơ hội đầu tư.

Luật sư Chu Đông trao đổi với phóng viên.

Theo vị luật sư, việc cung cấp thông tin quy hoạch trên mạng xã hội không mặc nhiên là hành vi vi phạm pháp luật. Nếu người cung cấp dịch vụ có kiểm tra, đối chiếu nguồn dữ liệu một cách khách quan, chính xác và cung cấp thông tin đúng cho khách hàng thì đây là hoạt động hỗ trợ người dân trong quá trình giao dịch bất động sản.

Tuy nhiên, rủi ro phát sinh khi một số cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ theo kiểu "chụp giật", lấy thông tin từ các nguồn không chính thống, ứng dụng chưa được kiểm chứng rồi thu tiền của khách hàng.

Theo ông, khoản phí để kiểm tra quy hoạch thường không lớn, nhưng thiệt hại thực tế phát sinh từ việc sử dụng thông tin sai có thể rất nghiêm trọng.

"Người mua có thể dựa vào thông tin đó để đặt cọc, ký hợp đồng hoặc thanh toán tiền mua đất. Khi phát hiện thửa đất có quy hoạch, việc khắc phục hậu quả sẽ rất phức tạp", luật sư cho biết.

Có thể bị xử lý hình sự nếu cố ý cung cấp thông tin gian dối

Đề cập rõ hơn về trách nhiệm pháp lý của người cung cấp dịch vụ, luật sư Chu Đông cho rằng cần xem xét cụ thể từng trường hợp, trong đó yếu tố quan trọng là xác định lỗi và mục đích của người cung cấp thông tin.

Trường hợp cá nhân biết rõ thông tin quy hoạch không chính xác nhưng vẫn cố tình cung cấp cho khách hàng nhằm thu tiền, hành vi này có dấu hiệu gian dối và có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

luật sư Chu Đông nhấn mạn, không thể chỉ căn cứ vào số tiền thu đượC vài trăm nghìn đồng để đánh giá hành vi mà cần xem xét cả hậu quả xảy ra đối với người bị thiệt hại. Trong trường hợp chứng minh được việc cung cấp thông tin sai lệch là nguyên nhân trực tiếp khiến người mua phát sinh thiệt hại, người cung cấp dịch vụ có thể phải chịu trách nhiệm liên quan.

Theo luật sư Chu Đông, thông tin "check quy hoạch" nếu sai lệch có thể dẫn đến nhiều rủi ro pháp lý cho người bán thông tin.

Tuy nhiên, theo luật sư Chu Đông, việc xử lý các vụ việc này trên thực tế không đơn giản. Có trường hợp người dân tố cáo nhưng cơ quan chức năng xác định đây là tranh chấp dân sự và yêu cầu giải quyết bằng con đường khởi kiện. Ngược lại, nếu có đủ căn cứ chứng minh việc cung cấp thông tin sai nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

Ngoài vấn đề hình sự, hành vi cung cấp thông tin quy hoạch sai lệch để thu tiền còn có thể liên quan đến các lĩnh vực pháp luật khác như dân sự, thương mại, kinh doanh bất động sản hoặc viễn thông, tùy từng trường hợp cụ thể.

Theo các ý kiến khuyến cáo, hiện nay người dân có nhiều cách để tra cứu thông tin quy hoạch, tuy nhiên phương án an toàn nhất vẫn là liên hệ trực tiếp với cơ quan quản lý đất đai tại địa phương nơi có bất động sản.

Dựa trên thông tin thửa đất do người dân cung cấp, cán bộ chuyên môn sẽ kiểm tra bản đồ quy hoạch, xác định tình trạng pháp lý và cung cấp thông tin liên quan.