Áp lực vì khối lượng GPMB lớn
Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy có chiều dài khoảng 60km, điểm đầu kết nối với tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn Diễn Châu - Bãi Vọt tại xã Hưng Nguyên và điểm cuối nối với Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy.
Tuyến đường đi qua địa bàn 9 xã gồm: Hưng Nguyên, Kim Liên, Đại Huệ, Vạn An, Nam Đàn, Xuân Lâm, Hoa Quân, Sơn Lâm và Kim Bảng. Dự án được đầu tư quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, các cầu trên tuyến xây dựng quy mô 6 làn xe với tổng mức đầu tư gần 24.000 tỷ đồng và đã khởi công vào ngày 18/5 vừa qua.
Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy khởi công vào ngày 18/5.
Theo báo cáo Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An, toàn tuyến dự án Cao tốc Vinh – Thanh Thuỷ có gần 3.000 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó gần 300 hộ liên quan đến đất ở, gồm 199 hộ phải bố trí tái định cư; khoảng 2.700 hộ bị ảnh hưởng đất nông nghiệp và đất lâm nghiệp. Dự án cũng tác động đến 275 ngôi mộ cùng nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật hiện hữu.
Để phục vụ công tác tái định cư, trên địa bàn tỉnh xây dựng 12 khu tái định cư cho các hộ bị thu hồi đất ở; 1 khu nghĩa trang; 1 khu tái định cư phục vụ di dời trường bắn Trung đoàn 764 và 1 khu tái định cư đối với cơ sở kinh doanh xăng dầu. Cùng với đó là khối lượng lớn công trình hạ tầng kỹ thuật cần di dời, bao gồm các tuyến điện, trung thế và hạ thế đi qua nhiều địa phương trên toàn tuyến.
Dự án đã được bố trí 2.000 tỷ đồng để thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, trong đó ngân sách Trung ương 1.400 tỷ đồng và ngân sách địa phương bố trí 600 tỷ đồng. Sau gần 1 tháng khởi công, Ban quản lý dự án cũng như các địa phương đang tập trung tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc liên quan đến thủ tục công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để bàn giao mặt bằng trong thời gian sớm nhất.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Hoàng Đức Trung - Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Lâm - cho biết, Cao tốc Vinh - Thanh Thủy là một dự án giao thông trọng điểm, được lãnh đạo tỉnh đặc biệt quan tâm và chỉ đạo quyết liệt. Cùng với sự hỗ trợ tích cực từ các ban ngành cấp trên, chính quyền địa phương cũng đang nỗ lực hết mình để tập trung thực hiện dự án. Theo đó, tuyến đường đi qua địa bàn xã có chiều dài hơn 6,3 km, ảnh hưởng đến tổng số 836 thửa đất của hơn 400 hộ dân, với diện tích thu hồi gần 79 ha. Do diện tích bị ảnh hưởng là rất lớn, nên ngay từ khi triển khai, địa phương đã tập trung thành lập Ban chỉ đạo và Hội đồng GPMB để thực hiện các bước liên quan. Đặc biệt, địa phương huy động toàn bộ hệ thống chính trị vào cuộc quyết liệt.
Đến nay, xã Xuân Lâm đã thực hiện kiểm đếm và áp giá đền bù GPMB với tổng giá trị trên 61 tỷ đồng, tỉ lệ giải ngân đạt gần 40%. Về phần mồ mả, nhờ sự chủ động ngay từ đầu nên công tác di dời cơ bản đã hoàn thành.
Bên cạnh khối lượng công việc lớn, dự án còn gặp khó khăn do ngoài phần GPMB chính tuyến, trên địa bàn xã còn có 3 điểm mỏ đất với khối lượng GPMB rất lớn, chủ yếu là đất rừng.
Đội ngũ cán bộ xã có 80% là nhân sự xã cũ, một số cán bộ lần đầu tiên thực hiện nhiệm vụ liên quan đến giải phóng mặt bằng nên còn nhiều lúng túng. Hiện tại, mảng địa chính của xã cũng chỉ còn lại 2 nhân sự đảm nhiệm cũng gặp rất nhiều khó khăn.
Cán bộ, công chức xã Xuân Lâm nỗ lực rà soát để thực hiện công tác đền bù, giải phóng mặt bằng.
Hơn thế nữa, các quy định pháp luật hiện hành chưa đồng bộ và còn có sự chồng chéo, giao thoa, dẫn đến nhiều khó khăn khi áp dụng vào một số trường hợp thực tế. Đặc biệt, liên quan đến công tác bồi thường đất đai, quá trình sử dụng đất của người dân có lịch sử kéo dài qua nhiều thời kỳ khiến cho việc xác định nguồn gốc đất và chính chủ gặp rất nhiều trở ngại. Thực tế sau giải phóng mặt bằng, một số hộ dân tuy còn lại diện tích đất nông nghiệp trên 100m² nhưng gặp khó khăn trong việc sản xuất. Do đó, người dân mong muốn cơ quan chức năng thu hồi toàn bộ phần diện tích này.
Hiện tại, công tác tái định cư cho 10 hộ dân đang được xã Xuân Lâm triển khai gấp rút thi công. Về hạ tầng điện, dự án đang trong giai đoạn hoàn thành mặt hồ sơ và tiếp tục hoàn thiện thiết kế kỹ thuật. "Nhìn chung, người dân địa phương đồng thuận cao đối với việc triển khai công khai dự án. Đối với các kiến nghị và đề xuất của địa phương với cấp trên đã có hướng xử lý. Tuy nhiên, dự án vẫn còn vướng mắc đối với các trường hợp xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp sau năm 2014. Trong đó, có 1 trường hợp xây dựng công trình rất kiên cố. Hiện xã đang đề xuất được với tỉnh hỗ trợ 30% giá trị tài sản trên đất, hỗ trợ người dân trong công tác di dời", ông Trung cho biết thêm.
Nỗ lực giao mặt bằng sạch đúng tiến độ
Trong khi đó, ở xã Hoa Quân, dự án ảnh hưởng đến 87 hộ đất ở, trong đó, nhu cầu ban đầu có 53 hộ mong muốn được bố trí tái định cư. Địa phương đã quy hoạch ba địa điểm tái định cư gồm khu: xã Thanh Khê cũ, xã Thanh Thịnh cũ và xã Thanh Chi cũ. Đồng thời, có 167 ngôi mộ được di dời về khu nghĩa trang mới.
Ông Nguyễn Thế Cường - Chủ tịch UBND xã Hoa Quân - cho biết: "Về tiến độ kinh phí, tổng giá trị kiểm tra và phê duyệt đạt 70 tỷ đồng, trong đó đã thực hiện chi trả được gần 40 tỷ đồng. Dự kiến trong vài ngày tới, địa phương sẽ hoàn thành việc chi trả toàn bộ số tiền đền bù đối với phần đất nông nghiệp".
Khu tái định cư ở xã Hoa Quân đang khẩn trương triển khai.
Về phần đất ở, địa phương đang chuẩn bị họp để xác định mức giá cụ thể, sau đó sẽ công khai rộng rãi đến người dân và họp bàn về tái định cư. Đối với phương án di dời, người dân thể hiện sự đồng thuận cao, đặc biệt là ở phần đất nông nghiệp. Một bất cập khác là nhiều hộ dân có tổng diện tích khuôn viên đất lớn nhưng diện tích đất ở thực tế trên giấy tờ lại rất ít. Do chưa kịp thực hiện thủ tục nâng hạn mức đất ở trước khi thu hồi, các hộ này chịu nhiều thiệt thòi trong công tác bồi thường. Ngoài ra, việc khu tái định cư mới không bố trí diện tích đất vườn cũng gây khó khăn cho việc ổn định đời sống của người dân.
"Bên cạnh đó, biến động giá vật liệu tăng cao và nguồn vật liệu san lấp tại các khu mỏ đã hết trữ lượng cũng đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ dự án. Trước tình hình này, địa phương kiến nghị cấp trên rà soát nâng trữ lượng cho các mỏ hiện tại, đồng thời cho phép triển khai sớm các mỏ riêng phục vụ dự án. Song song với việc giải quyết nguồn đất mỏ, địa phương cũng đang tích cực đôn đốc, nỗ lực chạy đua với thời gian để kịp hoàn thành xây dựng hạ tầng tái định cư trước hạn định ngày 30/6", ông Cường cho biết thêm.
Mặc dù gặp nhiều khó khăn trong công tác GPMB, nhưng các xã có dự án cao tốc Vinh – Thanh Thủy đi qua đang nỗ lực hết mình nhằm bàn giao mặt bằng sạch, bảo đảm công trình được thi công đúng tiến độ.
Các địa phương nỗ lực hết mình nhằm bàn giao mặt bằng sạch, bảo đảm công trình được thi công đúng tiến độ.
Theo Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An, đến đầu tháng 6, dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy vẫn còn 743 hộ dân tại 7 xã chưa hoàn tất GPMB và 79 ngôi mộ chưa di dời xong. Tiến độ xây dựng các khu tái định cư còn chậm, trong khi việc di dời một số tuyến điện cao thế vẫn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng tiến độ. Vì vậy, đẩy nhanh GPMB được xem là yếu tố then chốt để dự án sớm phát huy hiệu quả.
Trước đó, ông Võ Trọng Hải - Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An - nhiều lần nhấn mạnh quyết tâm của tỉnh trong việc đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, phấn đấu hoàn thành tuyến cao tốc vào năm 2028, sớm hơn 1 năm so với kế hoạch được Trung ương giao. Trong bối cảnh đó, việc đảm bảo tiến độ giải phóng mặt bằng, đặc biệt tháo gỡ các điểm nghẽn về tiến độ có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ chung của toàn dự án.
Cao tốc Vinh - Thanh Thủy được xác định là một trong những công trình trọng điểm của Nghệ An giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời nằm trong danh mục các nhiệm vụ, dự án quan trọng thuộc Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ hình thành trục giao thông Đông - Tây hiện đại, kết nối trực tiếp khu vực trung tâm tỉnh với Khu kinh tế Cửa khẩu Thanh Thủy, tạo động lực thúc đẩy giao thương với nước bạn Lào và các quốc gia trong Tiểu vùng Mekong mở rộng. Công trình góp phần mở rộng không gian phát triển về phía Tây Nghệ An, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương, đồng thời tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.
