Theo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 do Bộ GD&ĐT ban hành, mỗi thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo, các trường khác nhau và phải sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp (nguyện vọng 1 là thứ tự ưu tiên cao nhất). Đáng chú ý, các chương trình đào tạo giáo viên chỉ xét các nguyện vọng từ thứ tự 1 đến 5.
Đây là điểm mới đáng chú ý trong bối cảnh những năm gần đây, số lượng nguyện vọng không giới hạn khiến không ít thí sinh đăng ký dàn trải, thiếu trọng tâm.
Đại diện Bộ GD&ĐT cho biết, thống kê các mùa tuyển sinh gần đây cho thấy 35,1% thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1; nếu tính đến các nguyện vọng dưới 10, tỷ lệ trúng tuyển lên tới 98,5%. Số thí sinh phải xét tuyển ở các đợt bổ sung chỉ chiếm hơn 1%.
Năm 2026, mỗi thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo của các trường khác nhau và phải sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp.
Từ thực tế này, Bộ nhận định việc giới hạn 15 nguyện vọng không làm giảm cơ hội trúng tuyển, mà góp phần tiết kiệm chi phí xã hội, rút ngắn thời gian xét tuyển. Đồng thời, quy định mới đòi hỏi thí sinh phải tìm hiểu nghiêm túc hơn về ngành nghề đào tạo, xác định ngành học phù hợp với năng lực và sở trường.
Đối với các chương trình đào tạo giáo viên được Nhà nước hỗ trợ ngân sách, Bộ lưu ý thí sinh cần xác định rõ mục tiêu nghề nghiệp khi đặt các nguyện vọng ưu tiên từ 1 đến 5. Quy định này cũng giúp các trường sư phạm chủ động hơn trong việc dự báo quy mô tuyển sinh và nhu cầu nhân lực sau tốt nghiệp.
Ở góc độ nhà trường phổ thông, cô Nguyễn Thị Thanh Ngọc, giáo viên chủ nhiệm lớp 12 tại một trường THPT ở Hà Nội cho rằng, quy định mới sẽ tác động trực tiếp đến cách học sinh lựa chọn ngành nghề.
"Trước đây, khi không giới hạn số lượng nguyện vọng, nhiều em đăng ký theo tâm lý 'càng nhiều càng yên tâm', thậm chí chọn theo bạn bè hoặc theo trào lưu. Thực tế, 15 nguyện vọng là con số đủ rộng nếu học sinh có định hướng rõ ràng. Điều quan trọng là các em phải hiểu mình phù hợp với lĩnh vực nào và sắp xếp thứ tự ưu tiên một cách dứt khoát", cô Ngọc chia sẻ.
Theo cô, học sinh nên phân chia nguyện vọng thành các nhóm: phù hợp năng lực; an toàn; và có tính thử thách. Việc trao đổi sớm với gia đình, thầy cô để thống nhất định hướng sẽ giúp giảm áp lực tâm lý trong quá trình xét tuyển, đồng thời hạn chế tình trạng trúng tuyển nhưng không thực sự gắn bó với ngành học.
Ở góc độ cơ sở đào tạo, bà Phạm Thanh Hà, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý đào tạo của Trường Đại học Ngoại thương nhấn mạnh, việc giới hạn số lượng nguyện vọng không nhằm làm khó thí sinh, mà giúp các em đăng ký có chiến lược và thực chất hơn.
Bà Hà lưu ý: "Khi chỉ có 15 nguyện vọng, thí sinh cần đầu tư thời gian tìm hiểu kỹ ngành học, trường học, mức điểm các năm trước và đặc biệt là đánh giá đúng năng lực của bản thân, thay vì đăng ký dàn trải như trước".
Theo bà, trong bối cảnh hệ thống xét tuyển hiện nay sẽ tự động chọn nguyện vọng cao nhất mà thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển, các em cần ưu tiên sắp xếp thứ tự theo đúng ngành và trường mình thực sự mong muốn theo học.
PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục - ĐH Quốc gia Hà Nội cho hay, quy chế mới giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 15 nguyện vọng, thay vì không giới hạn như trước đây, phản ánh một định hướng rất rõ của hệ thống tuyển sinh: Đăng ký có trách nhiệm dựa trên cân nhắc về định hướng nghề nghiệp.
Ông Nam cho rằng, với việc không giới hạn nguyện vọng, học sinh dễ rơi vào trạng thái phân tán, sắp xếp các lựa chọn thiếu trách nhiệm dẫn đến thiếu điểm tựa tâm lý và vì vậy càng tăng lo âu trước kỳ thi.
PGS.TS Trần Thành Nam cũng lưu ý các thí sinh cần nhìn nhận rõ hơn những ngành ‘hot theo trào lưu’, những ngành chọn ‘làm hài lòng cha mẹ’. Từ đó, các em sẽ lên danh sách nguyện vọng theo cấu trúc hợp lý, phân nhóm nguyện vọng theo thứ bậc chất lượng cơ sở giáo dục. Đồng thời, học sinh cũng cần tránh tâm lý “đăng ký cho đủ 15 nguyện vọng”. “Đây đã là giới hạn tối đa mà quy chế đặt ra. Thông thường những năm trước, các thí sinh đỗ nguyện vọng từ thứ 8 trở lên thường không tiếp tục cam kết với ngành đã chọn mà thường bỏ học sau 1-2 năm.
Theo ông Nam, năm nay, bên cạnh giới hạn nguyện vọng, các gia đình và thí sinh cũng cần theo dõi sát mọi thông tin chính chức về đề án tuyển sinh của các trường để hiểu rõ điều kiện từng phương thức, từng ngành đặc thù… để tránh những sai sót kỹ thuật đáng tiếc.
Khánh Linh (t/h)
