Tại hội thảo “Thẩm mỹ an toàn: Từ pháp lý đến thực hành y khoa” do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 12/5, nhiều chuyên gia trong lĩnh vực phẫu thuật tạo hình, da liễu và đại diện cơ quan quản lý đã cùng phân tích thực trạng phát triển của ngành thẩm mỹ tại Việt Nam.
Hơn 25.000 ca biến chứng liên quan đến thẩm mỹ mỗi năm
Theo nhận định của các chuyên gia, nhu cầu làm đẹp của người dân gia tăng mạnh, nhất là tại các đô thị lớn, khiến ngành thẩm mỹ có tốc độ tăng trưởng nhanh. Cùng với đó, nhiều loại hình cơ sở làm đẹp phát triển đa dạng như bệnh viện thẩm mỹ, phòng khám chuyên khoa, thẩm mỹ viện, spa và các cơ sở chăm sóc da, thẩm mỹ công nghệ cao.
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân nhấn mạnh các thủ thuật thẩm mỹ phải được thực hiện tại cơ sở được cấp phép hoạt động, bảo đảm điều kiện chuyên môn. Ảnh: BTC
Thống kê cho thấy, thị trường làm đẹp và chăm sóc cá nhân tại Việt Nam đạt khoảng 2,74 tỷ USD năm 2025 và dự báo tiếp tục tăng lên khoảng 3, 31 tỷ USD/năm vào năm 2029. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển, tình trạng biến chứng liên quan đến thẩm mỹ vẫn ở mức đáng lo ngại, với khoảng 25.000 - 35.000 ca mỗi năm.
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ TP Hồ Chí Minh cho biết, những năm gần đây, tình trạng biến chứng trong thẩm mỹ có xu hướng gia tăng, trở thành vấn đề đáng quan tâm trong y tế công cộng. Theo đó, các biến chứng thường gặp gồm nhiễm trùng, tụ máu, sẹo xấu, biến dạng chức năng, tắc mạch, hoại tử, mù mắt do tiêm filler, thuyên tắc phổi, tổn thương nội tạng, thậm chí tử vong. Trong đó, biến chứng vùng mũi chiếm tỷ lệ cao nhất với 42,6%, tiếp đến là vùng mặt 20% và vùng ngực 18%.
Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ TP Hồ Chí Minh cũng cảnh báo xu hướng “phi y khoa hóa” trong lĩnh vực thẩm mỹ khi một số cơ sở làm đẹp, spa không được cấp phép vẫn thực hiện các thủ thuật xâm lấn, sử dụng vật liệu không rõ nguồn gốc, trong khi người thực hiện không được đào tạo y khoa bài bản. Đây được cho là một trong những nguyên nhân dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như tắc mạch, hoại tử, mù mắt.
BS.CKII Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh phát biểu tại hội thảo. Ảnh: BTC
BS.CKII Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh cho biết, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 25.000 - 35.000 ca biến chứng liên quan đến thẩm mỹ, đây là con số không nhỏ, phản ánh những rủi ro đang hiện hữu trong thị trường này.
Theo ông Sinh, phần lớn các trường hợp tai biến nghiêm trọng được ghi nhận tại các cơ sở không được cấp phép hoặc do người thực hiện không có chuyên môn y khoa. Đáng lo ngại là tình trạng tồn tại các cơ sở thẩm mỹ hoạt động “chui”, núp bóng dưới danh nghĩa spa, chăm sóc sắc đẹp nhưng vẫn thực hiện các kỹ thuật xâm lấn.
"Đây không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là nguy cơ trực tiếp đối với sức khỏe cộng đồng, đồng thời ảnh hưởng đến uy tín chung của ngành y tế và các cơ sở hành nghề đúng quy định", ông Sinh nhấn mạnh.
Những lỗ hổng trong quản lý hoạt động thẩm mỹ
PGS. TS. BS Nguyễn Thanh Vân cho biết, một trong những bất cập lớn hiện nay là chế tài xử phạt đối với các cơ sở thẩm mỹ vi phạm chưa đủ sức răn đe. Nhiều cơ sở dù bị xử phạt vẫn tiếp tục hoạt động do mức phạt hành chính chưa tương xứng với lợi nhuận từ lĩnh vực này. Chỉ khi áp dụng biện pháp rút giấy phép vĩnh viễn mới có thể hạn chế tình trạng vi phạm.
Tuy nhiên, trên thực tế, ngay cả khi bị rút giấy phép, một số cơ sở vẫn có thể thay đổi tên và tiếp tục hoạt động tại cùng địa điểm. Bên cạnh đó, hiện nay, việc xử lý mới chủ yếu tập trung vào cá nhân hành nghề, chưa xử lý triệt để đối với cơ sở vật chất.
"Nếu không xử lý nghiêm, nguy cơ đối với người dân sẽ rất lớn do lợi nhuận trong lĩnh vực này cao. Theo đó, đối với các cơ sở hoạt động không phép hoặc người thực hiện không có chuyên môn y khoa nhưng vẫn tiến hành thủ thuật xâm lấn, cần xem xét xử lý hình sự thay vì chỉ xử phạt hành chính", PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân nhấn mạnh.
Luật sư Vi Thị Phường cho rằng, cần quy định chặt chẽ việc đặt tên cơ sở spa, tránh gây nhầm lẫn hoặc tạo hiểu lầm cho khách hàng. Ảnh: BTC
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Vi Thị Phường, Đoàn Luật sư Đồng Nai cho rằng, nguyên nhân chính tạo ra “vùng xám”, lỗ hổng trong pháp lý hiện nay là sự lấn sân của các spa không có giấy phép hành nghề. Theo bà, để bảo vệ sức khỏe người dân, cần quy định chặt chẽ việc đặt tên cơ sở spa, tránh gây nhầm lẫn hoặc tạo hiểu lầm cho khách hàng.
Luật sư Vi Thị Phường cũng đề xuất cần thống nhất và phân định rõ trách nhiệm quản lý giữa các cấp nhằm ngăn chặn tình trạng spa hoạt động như viện thẩm mỹ. Hiện nay, spa không thuộc phạm vi quản lý trực tiếp của Sở Y tế, chỉ khi có phản ánh hoặc đơn tố cáo thì cơ quan chức năng mới vào cuộc, trong khi hậu quả có thể đã xảy ra.
Ngoài ra, cần tăng mức xử phạt hành chính và tăng cường trách nhiệm hình sự. Theo quy định hiện hành, chỉ khi gây thương tật từ 61% trở lên hoặc tử vong mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Luật sư Phường đề xuất giảm ngưỡng này để tăng tính răn đe, hạn chế vi phạm trong lĩnh vực thẩm mỹ.
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân chỉ ra bất cập trong cơ chế cấp chứng chỉ hành nghề hiện nay. Cụ thể, trước đây phạm vi chuyên môn được quy định rõ ràng, gắn với đào tạo và số ca thực hành cụ thể. Tuy nhiên, hiện nay phạm vi hoạt động thường ghi chung là “khám chữa bệnh chuyên khoa phẫu thuật thẩm mỹ”, dẫn đến tình trạng một số bác sĩ tại phòng khám nhỏ vẫn thực hiện các ca đại phẫu như nâng ngực, tạo hình thành bụng hoặc hút mỡ gây mê.
Bên cạnh đó, quy định trước đây phân định rõ bác sĩ được thực hiện kỹ thuật gì, gây tê hay gây mê, trong khi hiện nay quy định chung chung đã tạo kẽ hở để một số bác sĩ thực hiện vượt quá năng lực chuyên môn bằng cách thuê phòng mổ tại bệnh viện để tiến hành các ca phẫu thuật lớn.
PGS.TS.BS CKII Phan Minh Hoàng, Phó Chủ tịch Hội Thẩm mỹ TP Hồ Chí Minh đề xuất, cần xử lý nghiêm các trường hợp quảng cáo sai sự thật hoặc quảng bá dịch vụ vượt quá phạm vi được cấp phép; chuẩn hóa điều kiện hành nghề, theo đó chỉ những bác sĩ có chứng chỉ chuyên khoa phù hợp mới được thực hiện các kỹ thuật tại phòng khám chuyên khoa thẩm mỹ, phòng khám da liễu hoặc bệnh viện được cấp phép hoạt động đúng danh mục kỹ thuật.
BS.CKII Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh cho biết, Bộ Y tế xác định phát triển ngành thẩm mỹ phải đi đôi với bảo đảm an toàn và tuân thủ pháp luật. Trong thời gian qua, Bộ Y tế đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Theo đó, các giải pháp tập trung vào hoàn thiện hành lang pháp lý về cấp phép và quản lý hoạt động thẩm mỹ; tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm; nâng cao tiêu chuẩn chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp; đồng thời đẩy mạnh truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, giúp người dân hiểu đúng về dịch vụ thẩm mỹ, lựa chọn cơ sở uy tín và tránh chạy theo các quảng cáo thiếu kiểm chứng.
Ông Sinh cho rằng, xây dựng thị trường thẩm mỹ an toàn không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Theo ông, không thể đánh đổi uy tín và đạo đức nghề nghiệp để chạy theo lợi nhuận ngắn hạn. Các bác sĩ cần đặt lợi ích và an toàn của người bệnh lên hàng đầu, kiên quyết từ chối những can thiệp không cần thiết hoặc không bảo đảm điều kiện an toàn.
