Thủ tướng Keir Starmer vừa ra tín hiệu rằng Anh sẵn sàng một lần nữa thử thắt chặt quan hệ quốc phòng với Liên minh châu Âu (EU), sau khi nỗ lực này vấp phải "đá tảng" hồi cuối năm ngoái.
Đây là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của London nhằm cải thiện quan hệ hậu Brexit (Anh rời EU), tập trung vào các chương trình như Quỹ Hành động An ninh Châu Âu (SAFE).
Phát biểu trong chuyến thăm Trung Quốc hồi cuối tháng 1, Thủ tướng Anh cho biết ông hy vọng sẽ đạt được "một số tiến triển" về chi tiêu, năng lực và hợp tác giữa các nước EU và Anh, dù thông qua SAFE – gói vay ưu đãi trị giá 150 tỷ Euro nhằm tài trợ cho việc mua sắm vũ khí chung – hay các sáng kiến khác.
"Châu Âu, bao gồm cả Anh, cần phải làm nhiều hơn nữa về an ninh và quốc phòng… đó là lập luận mà tôi đã đưa ra trong nhiều tháng nay", ông Starmer nói với các phóng viên đi cùng ông đến Bắc Kinh.
"Tôi đã lập luận rằng điều đó đòi hỏi chúng ta phải xem xét các chương trình như SAFE và các chương trình khác để xem liệu có cách nào chúng ta có thể hợp tác chặt chẽ hơn hay không".
Thủ tướng Anh Keir Starmer trò chuyện với các binh sĩ trong chuyến thăm một trung tâm huấn luyện quân đội Hà Lan ở The Hague, tháng 6/2025. Ảnh: Getty
Các cuộc đàm phán để Anh tham gia SAFE đã đổ vỡ vào tháng 11 năm ngoái sau những tranh cãi về số tiền mà nước này phải đóng góp ban đầu.
Việc không đạt được thỏa thuận đã gây thất vọng cho các nhân vật thuộc Đảng Lao động cầm quyền ở Anh và các đồng minh châu Âu, những người muốn chứng minh rằng Anh có thể đạt được sự liên kết chặt chẽ hơn với khối thời hậu Brexit.
Đại sứ EU tại Anh, ông Pedro Serrano, và các quan chức Anh trước đây đều bày tỏ kỳ vọng rằng Vương quốc Anh có thể đạt được thỏa thuận để tham gia vào một vòng dàm phán khác về SAFE, nhưng hiện tại chưa có thỏa thuận nào đang được xem xét.
"Chúng tôi sẽ không suy đoán về khả năng thành lập vòng đàm phán SAFE thứ hai vào giai đoạn này", một phát ngôn viên của Ủy ban châu Âu – cơ quan điều hành EU – cho biết.
Một hướng hợp tác chặt chẽ hơn khác có thể tập trung vào là khoản vay 90 tỷ Euro của EU dành cho Ukraine, mà Hà Lan và nhiều quốc gia khác muốn Vương quốc Anh tham gia.
London cũng có thể được yêu cầu trả một khoản phí để tham gia sáng kiến mới này. Tuần trước, Pháp, với sự ủng hộ của các quốc gia khác, đã đề xuất rằng các quốc gia thứ ba tham gia nên đóng góp.
Họ lập luận rằng vì các quốc gia thành viên EU trả lãi suất cho khoản vay nên sẽ không công bằng nếu các quốc gia không thuộc EU không phải trả gì, 3 nhà ngoại giao EU nói với Politico ngày 1/2.
Tuy nhiên, các quan chức Anh cho biết ý tưởng này hiện không được thảo luận tích cực.
"Chúng tôi không bình luận về các quy trình nội bộ của EU", người phát ngôn chính phủ Anh cho biết, đồng thời chỉ ra rằng nước này cho đến nay đã cam kết tổng cộng 21,8 tỷ Bảng Anh (29,8 tỷ USD) hỗ trợ Ukraine thông qua viện trợ quân sự và tài chính.
Trở lại với SAFE, quỹ này được hình thành từ tiền mà Ủy ban châu Âu huy động trên thị trường tín dụng, sau đó cho các quốc gia thành viên vay trong vòng 45 năm. Họ có thể mua mọi thứ, từ đạn dược đến máy bay không người lái và tên lửa.
Mục tiêu của quỹ là cho phép EU nhanh chóng xây dựng năng lực quốc phòng, điều này càng trở nên cấp bách hơn với châu Âu trong bối cảnh Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đang có xu hướng rút lui khỏi cam kết với an ninh của lục địa và quan hệ căng thẳng với nhiều đồng minh NATO vì vấn đề Greenland.
Vương quốc Anh hiện không đủ điều kiện để xin vay vốn từ quỹ SAFE, nhưng nước này vẫn có thể tham gia chương trình theo quy định dành cho nước thứ ba, và theo đó, các công ty Anh có thể đấu thầu nhiều hợp đồng mua sắm vũ khí hơn cho EU, thúc đẩy ngành công nghiệp quốc phòng Anh.
Theo The Guardian, EU được cho là đã yêu cầu Vương quốc Anh đóng góp khoảng 2 tỷ Euro vào quỹ này, trong khi phía Anh chỉ đề xuất mức vài trăm triệu Euro.
Minh Đức (Theo Politico, The Guardian)
