Phóng viên Văn Kiên (báo Tiền phong): Xin hỏi Bộ Công Thương sẽ kiểm soát chất lượng xăng E10 như thế nào từ khâu pha trộn đến bán lẻ? Trong trường hợp có phản ánh về sự cố, việc tiếp nhận thông tin, kiểm tra, truy xuất nguồn gốc xăng và xác định trách nhiệm sẽ được thực hiện ra sao để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng? Đồng thời, Bộ Công Thương có khuyến cáo gì để người dân sử dụng xăng E10 hiệu quả?
Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân giải đáp những nội dung liên quan đến việc áp dụng xăng E10 từ ngày 1/6 - Ảnh: VGP/QP
Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân: Theo Quyết định số 53 ngày 22/11/2012 của Thủ tướng Chính phủ, Việt Nam sẽ chuyển đổi sang sử dụng xăng nhiên liệu sinh học. Hiện nay, các loại xăng sinh học phổ biến trên thị trường là xăng E5 và E10. Bộ Công Thương đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội và các tổ chức liên quan chuẩn bị nhiều nội dung nhằm bảo đảm triển khai chương trình hiệu quả, đúng chủ trương, chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ. Đến nay, nhiều nhiệm vụ đã được triển khai.
Liên quan đến công tác kiểm soát chất lượng xăng nhiên liệu sinh học, có hai vấn đề cần đặc biệt lưu ý.
Thứ nhất là vấn đề chất lượng sản phẩm. Các loại xăng nhiên liệu sinh học phải tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn đã được Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Đây là yêu cầu bắt buộc. Đồng thời, cần ngăn chặn việc pha trộn không đúng quy trình, quy chuẩn kỹ thuật.
Thứ hai là công tác kiểm tra, kiểm soát. Việc này được thực hiện ở tất cả các khâu, từ sản xuất, phối trộn, vận chuyển, phân phối, lưu thông cho đến hệ thống bán lẻ. Tất cả các khâu trước khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng đều phải được kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Người tiêu dùng khi sử dụng cũng cần phản ánh, đánh giá để góp phần hỗ trợ công tác kiểm tra, kiểm soát.
Đối với các doanh nghiệp trực tiếp sản xuất, phối trộn, vận chuyển, kinh doanh và bán lẻ xăng nhiên liệu sinh học, trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát chất lượng đã được quy định rõ trong pháp luật về kinh doanh xăng dầu cũng như pháp luật liên quan đến tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng sản phẩm.
Về phía cơ quan quản lý nhà nước, trách nhiệm kiểm tra, giám sát được thực hiện thường xuyên thông qua các lực lượng chức năng. Với Bộ Công Thương, lực lượng nòng cốt là Quản lý thị trường. Ở địa phương có lực lượng quản lý thị trường địa phương, đồng thời có sự phối hợp của công an, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Công Thương cùng các lực lượng chức năng liên quan để thực hiện kiểm tra, kiểm soát và giám sát chất lượng xăng nhiên liệu sinh học.
Tôi nhấn mạnh rằng, công tác kiểm tra được triển khai dưới nhiều hình thức, bao gồm kiểm tra định kỳ theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất. Hiện Bộ Công Thương đang tiếp tục xây dựng kế hoạch kiểm tra theo chỉ đạo của Bộ trưởng tại các cuộc họp giao ban. Danh sách các đối tượng kiểm tra chưa được công bố nhằm bảo đảm tính bất ngờ và hiệu quả của hoạt động kiểm tra.
Việc kiểm tra, kiểm soát này không phải mới thực hiện. Từ năm 2018, khi xăng sinh học E5 được đưa ra thị trường, công tác kiểm tra đã được tiến hành thường xuyên, liên tục và sẽ tiếp tục duy trì nhằm bảo đảm chất lượng xăng sinh học đạt chuẩn.
Đối với các hành vi vi phạm, pháp luật hiện hành đã quy định rõ về thẩm quyền, phạm vi, mức độ và hình thức xử lý, bao gồm xử phạt hành chính, đình chỉ hoạt động và các biện pháp khác tùy theo mức độ vi phạm cụ thể.
Liên quan đến nội dung bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Quốc hội đã ban hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng với các quy định rõ ràng về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các chủ thể liên quan nhằm bảo vệ người tiêu dùng một cách tốt nhất. Bộ Công Thương quán triệt quan điểm rằng việc chuyển đổi sang sử dụng xăng nhiên liệu sinh học phải hướng tới lợi ích cao nhất cho người dân và người tiêu dùng. Quyền lợi của người tiêu dùng luôn được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình xây dựng và triển khai chính sách.
Để bảo vệ người tiêu dùng, một trong những giải pháp quan trọng là tiếp nhận phản ánh, khiếu nại liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh xăng nhiên liệu sinh học.
Trước hết, các bộ, ngành, cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, doanh nghiệp sản xuất xe, động cơ và thiết bị sử dụng xăng sinh học cần tăng cường cung cấp thông tin, trả lời phản ánh, kiến nghị và tư vấn kỹ thuật cho người tiêu dùng, bởi không phải ai cũng nắm rõ các vấn đề kỹ thuật liên quan.
Bộ Công Thương cũng đang xây dựng các bộ cẩm nang và bộ câu hỏi-đáp để giải thích, hướng dẫn và giải đáp các thắc mắc của người dân. Bộ ghi nhận sự hỗ trợ tích cực của các cơ quan báo chí, truyền thông trong thời gian qua trong công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về xăng sinh học. Hiện các bộ câu hỏi-đáp vẫn đang trong quá trình hoàn thiện trên cơ sở tiếp tục lắng nghe ý kiến và phản ánh từ các bên liên quan.
Bên cạnh đó, các kênh tiếp nhận thông tin sẽ được đa dạng hóa, trong đó có việc thiết lập tổng đài tự động nhằm tiếp nhận, giải đáp thắc mắc và cập nhật thông tin khách quan cho người dân.
Bộ Công Thương cũng yêu cầu các hãng xe và doanh nghiệp sản xuất động cơ rà soát, đánh giá lại mức độ tương thích của phương tiện với xăng nhiên liệu sinh học. Một số hãng xe đã công bố kết quả đánh giá này. Đồng thời, các doanh nghiệp cần tiếp tục hướng dẫn người sử dụng, chuẩn bị cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa và dự phòng các tình huống kỹ thuật có thể phát sinh. Đến nay, chưa ghi nhận sự cố kỹ thuật đáng kể liên quan đến việc sử dụng xăng sinh học.
Việc phối hợp với các chuyên gia độc lập để tư vấn, hướng dẫn và xử lý các vấn đề chuyên môn cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Bộ Công Thương đã và sẽ tiếp tục mời các nhà khoa học tham gia nhằm bảo đảm việc cung cấp thông tin cho người dân được khách quan, chính xác.
Theo quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các cơ quan quản lý phải có kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân. Bộ Công Thương và Bộ Tài nguyên và Môi trường trước đây đã duy trì các kênh tiếp nhận này từ lâu. Đối với các nội dung mới liên quan đến xăng sinh học E5, E10, các quy trình tiếp nhận, xử lý phản ánh đang tiếp tục được hoàn thiện theo đúng quy định pháp luật.
Bộ Công Thương cũng đề nghị các địa phương tích cực vào cuộc, phát huy vai trò của các hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các hội kỹ thuật và các tổ chức khoa học liên quan đến động cơ đốt trong nhằm tiếp nhận thông tin, giải đáp và tư vấn cho người dân.
Một nội dung quan trọng khác là bảo đảm đủ nguồn cung xăng nhiên liệu sinh học cho thị trường. Đây là trách nhiệm chung của Bộ Công Thương, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp liên quan. Bộ Công Thương khẳng định sẽ bảo đảm nguồn cung đầy đủ các loại xăng E5, E10 phục vụ nhu cầu tiêu dùng.
Với các giải pháp đồng bộ nêu trên, Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan sẽ tiếp tục tăng cường kiểm soát chất lượng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở mức cao nhất trong toàn bộ quá trình sản xuất, phối trộn, phân phối và tiêu thụ xăng nhiên liệu sinh học.
Bộ Công Thương cũng ghi nhận và cảm ơn sự đồng hành của các cơ quan báo chí, truyền thông trong thời gian qua trong công tác tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, góp phần hỗ trợ giải quyết các vấn đề liên quan đến người dân và người tiêu dùng. Bộ mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp trong thời gian tới để triển khai hiệu quả chủ trương phát triển xăng sinh học E5, E10 cũng như thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, bảo vệ môi trường.
Phóng viên Lý Hà (tạp chí Kinh tế Việt Nam VnEconomy): Chỉ thị 22/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ cho thấy tiến độ triển khai và giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia vẫn còn chậm ở nhiều nơi. Xin cho biết giải pháp gì để khắc phục tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, tổ chức thực hiện chậm tiến độ trong năm 2026?
Thứ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Đức Chi trả lời báo chí về tiến độ triển khai và giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia - Ảnh: VGP/QP
Thứ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Đức Chi: Chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận và thấy rằng việc triển khai cũng như tiến độ giải ngân không chỉ của ba Chương trình mục tiêu quốc gia mà ngay cả đối với kế hoạch đầu tư công nói chung hiện nay cũng đang chậm. Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành, địa phương đã nhiều lần đánh giá và báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về các nguyên nhân của tình trạng này, cả chủ quan và khách quan.
Tôi đồng tình với ý kiến của phóng viên rằng đâu đó còn tồn tại tình trạng yếu kém trong chỉ đạo điều hành, năng lực tổ chức triển khai, và việc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm của một bộ phận cán bộ khi thực hiện ba Chương trình này.
Xuất phát từ tình hình đó, Bộ Tài chính đã tham mưu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 22.
Từ góc độ Bộ Tài chính, chúng tôi nhìn nhận và đánh giá rằng nguyên nhân nào thì giải pháp đó. Để khắc phục các nguyên nhân làm chậm tiến độ triển khai, thực hiện cũng như chậm giải ngân đối với ba Chương trình mục tiêu quốc gia, hướng tới mục tiêu giải ngân cao nhất có thể, đạt 100% kế hoạch của năm 2026, chúng tôi đề nghị các bộ, ngành, cơ quan từ Trung ương đến địa phương tập trung triển khai đồng bộ nhóm các giải pháp như sau:
Thứ nhất, phải khẩn trương rà soát, hoàn thiện các cơ chế, chính sách và các văn bản hướng dẫn thực hiện ba Chương trình mục tiêu quốc gia. Các bộ, ngành theo chức năng, nhiệm vụ của mình, rà soát xem còn thiếu phần nào, cần sửa đổi, bổ sung quy định gì hay cần hướng dẫn cụ thể gì để đảm bảo cơ chế, chính sách đồng bộ, dễ hiểu, dễ thực hiện trong quá trình tổ chức thực hiện. Đối với các quy định, cần cố gắng dễ hiểu và chỉ được hiểu theo một cách duy nhất nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện, tránh trường hợp có nhiều cách hiểu khác nhau, gây khó khăn, phải hỏi và đáp nhiều lần, dẫn đến không khắc phục được nguyên nhân chậm trễ.
Giải pháp thứ hai là đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong quá trình tổ chức thực hiện. Các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức được giao nhiệm vụ triển khai thực hiện phải đề cao trách nhiệm của người đứng đầu. Hiện nay đang triển khai việc đánh giá cán bộ thường kỳ. Do đó, việc đề cao trách nhiệm này cũng thuận lợi. Thủ tướng đã chỉ đạo gắn việc triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia, giải ngân nguồn vốn này với một tiêu chí để đánh giá năng lực và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ. Tôi cho rằng đây là một giải pháp rất tốt và chúng ta phải thực hiện nghiêm túc giải pháp này. Nếu đơn vị, tổ chức hay người đứng đầu nào có trách nhiệm trong việc để chậm giải ngân, chúng ta phải làm rõ và có biện pháp xử lý theo quy định của Đảng và Nhà nước.
Thứ ba, cần tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát. Các địa phương phải chủ động giải quyết những nội dung thuộc thẩm quyền. Đồng thời, rà soát và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Cố gắng không để phát sinh vướng mắc, nhưng chắc chắn trong quá trình tổ chức triển khai thực tiễn tại các địa phương sẽ có những vấn đề cần xử lý kịp thời.
Thứ tư, phải tập trung nâng cao năng lực cán bộ cơ sở trong quản lý đầu tư công, đấu thầu, tài chính, ngân sách và thanh quyết toán. Đây là một khâu yếu trên thực tế đối với ba Chương trình mục tiêu quốc gia. Do đó, cần nâng cao năng lực cho cán bộ khi tổ chức thực hiện. Cùng một môi trường pháp luật, pháp lý như nhau, nhưng có địa phương, bộ, ngành làm tốt, trong khi có địa phương, bộ, ngành lại không làm tốt và để chậm. Do đó, năng lực của cán bộ trong tổ chức thực hiện cần được nâng cao. Khi hiểu rõ và nhận thức đúng đắn, chúng ta sẽ có những quyết định triển khai nhanh chóng hơn.
Thứ năm, Chỉ thị 22 của Thủ tướng Chính phủ đã nêu rất rõ mục tiêu và hiệu quả của Chương trình. Do đó, chúng ta phải quán triệt để tất cả các tổ chức, cá nhân, bộ, ngành, địa phương cũng như người dân hiểu rõ và triển khai quyết liệt để thực hiện các chỉ đạo của Thủ tướng tại Chỉ thị 22, tránh tình trạng vốn có, vốn tồn đọng nhưng nhiệm vụ cần lại không triển khai được trên thực tế, không đem lại hiệu quả.
Cuối cùng, cần công khai, minh bạch thông tin về kết quả thực hiện nhiệm vụ của các tổ chức, địa phương, bộ, ngành. Trên cơ sở đó, tất cả chúng ta cùng thực hiện giám sát quá trình này và đánh giá cán bộ. Đây là một công cụ giúp các tổ chức, cá nhân nâng cao tinh thần trách nhiệm và tập trung nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ giải ngân vốn cho ba Chương trình mục tiêu quốc gia.
Tôi tin rằng nếu chúng ta triển khai nghiêm túc và đồng bộ các nhóm giải pháp như vậy, trong thời gian còn lại của năm 2026, các nhiệm vụ và kế hoạch vốn của các Chương trình mục tiêu quốc gia sẽ được giải ngân và sử dụng một cách hiệu quả nhất.
Xin đại diện Bộ Xây dựng cho biết, Chính phủ và Bộ có những cơ chế đột phá nào về đất đai để thu hút mạnh doanh nghiệp tham gia vào phân khúc nhà ở cho thuê dài hạn?
Chánh văn phòng Bộ Xây dựng Lâm Văn Hoàng thông tin về vấn đề thúc đẩy phát triển nhà ở cho thuê - Ảnh: VGP/QP
Chánh văn phòng Bộ Xây dựng Lâm Văn Hoàng: Về vấn đề này, thực tế mô hình nhà ở cho thuê không phải là mới và hành lang pháp lý hiện hành đã quy định chính sách tương đối đầy đủ. Đặc biệt, Luật Nhà ở năm 2023 đã phân định rất rõ 3 hình thức: Nhà ở để bán, nhà ở cho thuê và nhà ở cho thuê mua. Dù vậy, kết quả thực hiện thời gian qua tại phân khúc nhà ở cho thuê vẫn còn nhiều hạn chế.
Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, nhu cầu nhà ở tăng cao, đòi hỏi phải có những giải pháp mạnh mẽ hơn nữa về nguồn vốn, đất đai và cơ chế quản lý ưu đãi vượt trội. Đây cũng là tinh thần chỉ đạo rất kịp thời từ đồng chí Tổng Bí thư và Thủ tướng Chính phủ.
Thực hiện nhiệm vụ được Thủ tướng giao giao nhằm đẩy nhanh phân khúc này, Bộ Xây dựng đang tập trung triển khai 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm:
Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế, chính sách: Thay đổi tư duy về phát triển nhà ở
Bộ Xây dựng đã chủ động đề xuất kịp thời các cơ chế, chính sách mới nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước vào Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), phấn đấu trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp tháng 10 năm 2026. Tinh thần cốt lõi tập trung vào các định hướng:
Thứ nhất là chuyển đổi mạnh tư duy về nhà ở: Từ chỗ chủ yếu phát triển nhà ở thương mại sang phát triển đồng thời cả nhà thương mại, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Trong đó, nhà ở cho thuê được xác định là phân khúc chiến lược, dài hạn, phục vụ đông đảo người dân, nhất là công nhân, người lao động, sinh viên, cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Chúng tôi sẽ tập trung nghiên cứu các chính sách, cơ chế ưu đãi vượt trội về đất đai và tài chính để các doanh nghiệp dễ tiếp cận quỹ đất và nguồn vốn tín dụng phát triển các dự án này.
Bên cạnh nhà ở để bán, cần ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhất là mô hình chung cư cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng động lực và các hành lang kinh tế quan trọng khác.
Nhóm nhiệm vụ thứ hai Thủ tướng giao cho chúng tôi là phải rà soát ban hành các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật. Hiện nay chúng tôi đang chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành theo thẩm quyền các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về nhà ở cho thuê. Đặc biệt là chú trọng tiêu chuẩn về an toàn phòng cháy, chữa cháy đối với nhà ở cho thuê có quy mô nhỏ và vừa.
Nhóm nhiệm vụ thứ ba là chúng tôi sẽ phối hợp với địa phương, các bộ, ngành, trước hết là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Hải Phòng, Đà Nẵng là những thị trường có nhu cầu lớn về phân khúc này, để xác định nhu cầu nhà ở cho thuê theo đối tượng và nhu cầu của các bộ, các cơ quan trực thuộc Trung ương làm cơ sở quy hoạch, phân bổ nguồn lực, tránh lệch pha cung cầu. Trên cơ sở đó tham mưu Chính phủ giao chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê cho các địa phương trên cả nước.
Chúng tôi cũng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan, địa phương đề xuất cơ chế phù hợp để huy động, phân bổ, sử dụng ngân sách nhà nước, nguồn lực xã hội cho phát triển nhà ở cho thuê và cơ chế vận hành quản lý, gồm cả quản lý kinh doanh, thương mại tại các khu nhà ở cho thuê.
Chúng tôi sẽ tập trung vào ba giải pháp, ba nhóm nhiệm vụ chính mà Thủ tướng giao cho Bộ Xây dựng để cố gắng trong tháng 10 trình đưa vào hai bộ luật sửa đổi nêu trên.
Song song với đó, chúng tôi đề nghị để phát triển mạnh cái phân khúc này, đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố thực hiện điều tra, khảo sát nhu cầu về nhà ở cho thuê trên địa bàn theo hướng cụ thể đối với các nhóm đối tượng khác nhau như cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, công nhân, sinh viên… từng khu vực cụ thể. Từ đó xây dựng kế hoạch đầu tư, bố trí nguồn vốn đầu tư để phát triển nhà ở cho thuê đáp ứng yêu cầu của từng nhóm đối tượng.
Thứ hai, đề nghị các địa phương, trên cơ sở xác lập nhu cầu, chỉ đạo rà soát quy hoạch, bố trí quỹ đất phù hợp, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội để đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê, đặc biệt là các khu công nghiệp, khu vực tập trung dân cư đông, bằng nguồn vốn đầu tư công, quỹ nhà ở địa phương hoặc nguồn vốn đầu tư tư, là chúng ta có rất nhiều nguồn vốn khác nhau.
Thực tế cơ chế chính sách hiện nay cũng đã có, chúng ta có thể từng bước thực hiện được. Thời gian tới đây, ta tập trung vào sửa đổi cơ chế chính sách để có những ưu đãi vượt trội hơn nữa để đẩy mạnh phân khúc này.
Đây là những giải pháp mà Bộ Xây dựng đang, sẽ làm trong thời gian tới đây theo tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư và Thủ tướng.
Mong các cơ quan báo chí tiếp tục theo dõi, tuyên truyền các chính sách mới tới đây của Bộ Xây dựng sẽ ban hành để chính sách đi vào cuộc sống, phát triển nhà ở nói chung, trong đó có phân khúc nhà ở cho thuê.
Phóng viên Ngọc An (báo Tuổi trẻ TPHCM): Liên quan đến Công điện 38 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đề nghị Bộ Công an cho biết kết quả của đợt triển khai thực hiện và đâu là kết quả nổi bật so với trước đây và giải pháp triển khai trong thời gian tới?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an, thông tin về kết quả đấu tranh, ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ - Ảnh: VGP/QP
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an: Có thể nói rằng công tác phát hiện, đấu tranh xử lý hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ là việc làm thường xuyên của lực lượng công an. Gắn với Công điện 38 của Thủ tướng Chính phủ, đồng chí Bộ trưởng Bộ Công an cũng đã có Điện số 38 ban hành mệnh lệnh tổ chức cao điểm trên toàn quốc của lực lượng để tập trung đấu tranh, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Cao điểm kéo dài trong 3 tháng và đến thời điểm này đã được gần 1 tháng, kết quả tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ:
Thứ nhất, lực lượng công an ở 3 cấp đã triển khai công tác tham mưu hoàn thiện pháp luật để tăng cường công tác đấu tranh hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Chúng tôi xác định đây là giải pháp căn cơ, chiến lược và hoàn thiện pháp luật theo hai hướng: Thứ nhất là rà soát những hành vi vi phạm và đi trước những hành vi vi phạm, mang tính dự báo. Thứ hai là tăng cường chế tài xử lý để tăng tính răn đe.
Liên quan đến nội dung này, Bộ Công an đang phối hợp với Bộ Tư pháp xây dựng hai hồ sơ liên quan đến Luật Xử lý vi phạm hành chính và sửa đổi Bộ luật Hình sự trên tinh thần này.
Thứ hai, triển khai các biện pháp phát hiện và đấu tranh xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, tập trung vào các hành vi liên quan đến quyền tác giả, vi phạm những quyền sở hữu công nghiệp. Đây là giải pháp xuyên suốt, lâu dài.
Thời gian 1 tháng cao điểm vừa qua đã triển khai và có 3 kết quả lớn:
Thứ nhất là rà soát phối hợp các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông để ngăn chặn những trang mạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong 1 tháng vừa qua đã triển khai ngăn chặn đối với 194 trang mạng, trong đó có 8 trang mạng chiếu phim, 27 trang mạng bán hàng vi phạm quyền sở hữu công nghiệp và 159 trang mạng phát trực tiếp bóng đá vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Kết quả thứ hai là phối hợp các lực lượng trong công tác kiểm tra, phát hiện và đấu tranh xử lý các hành vi vi phạm. Trong đó, lực lượng công an cả nước đã khởi tố 56 vụ và 98 bị can về các tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và tội sản xuất buôn bán hàng giả.
Tăng cường xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm. Kết quả sau gần 1 tháng cao điểm vừa qua đã xử phạt khoảng 216 cá nhân, tiền xử phạt là hơn 850 triệu đồng.
Thứ ba, triển khai phối hợp làm tốt công tác tuyên truyền và chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên. Công tác tuyên truyền này sẽ tập trung vào việc nhận diện các biểu hiện của các hoạt động sản xuất kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; vận động người dân tố giác các dấu hiệu tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan thông qua công tác đấu tranh xử lý.
Đối với nội dung này chúng tôi cũng đề nghị các doanh nghiệp và người dân thực hiện tốt các quy định pháp luật và tham gia đấu tranh với các hành vi vi phạm. Đây không chỉ bảo vệ quyền lợi của chính mình mà còn tham gia vào việc thiết lập một môi trường xã hội trật tự kỷ cương, môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và không gian mạng an toàn.
Phóng viên Hoàng Hương (báo Văn hóa): Hiện nay tình trạng sử dụng AI và công nghệ Deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói của các cơ quan chức năng, lãnh đạo ngân hàng nhằm lừa đảo đang diễn ra rất phức tạp. Xin Bộ Công an cho biết có giải pháp căn cơ gì để bảo vệ dữ liệu cá nhân, kiểm soát được công nghệ Deepfake và nâng cao năng lực phòng chống tội phạm công nghệ cao, đặc biệt là đối với các hành vi giả mạo như hiện nay?
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an, thông tin về công tác đấu tranh với tình trạng sử dụng AI và công nghệ Deepfake để lừa đảo - Ảnh: VGP/QP
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an: Chúng ta đều thấy rằng công nghệ đang phát triển vô cùng nhanh chóng. Nó đem lại cơ hội cũng như lợi ích chưa từng có, nhưng đồng thời đi cùng với đó là thách thức. Đây là vấn đề của cả thế giới chứ không phải riêng gì chúng ta.
Tình trạng lợi dụng công nghệ để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật là một vấn đề mang tính chất quy luật. Chỗ nào có hoạt động sôi động thì sẽ dẫn đến hoạt động lợi dụng vi phạm pháp luật. Chúng ta thấy rằng không gian mạng đang trở thành môi trường cũng như phương tiện hoạt động vi phạm pháp luật.
Trước những vấn đề này, Bộ Công an luôn chủ động từ sớm và tổ chức quyết liệt các mặt công tác phòng ngừa, đấu tranh. Chúng tôi tập trung vào 4 nhóm giải pháp:
Thứ nhất là hoàn thiện hệ thống pháp luật. Đây là điều rất quan trọng, đặc biệt là có những quy định để xử lý các hành vi mới xuất hiện trên không gian số, trên môi trường số. Vừa qua, chúng ta đã xây dựng được Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật An ninh mạng sửa đổi, đang dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trong đó có nhiều quy định liên quan đến việc xử lý các hành vi lợi dụng công nghệ như AI, Deepfake để tạo dựng, phát tán các thông tin sai sự thật.
Bộ Công an cũng phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng và tham mưu để triển khai Luật Trí tuệ nhân tạo và đã được Quốc hội thông qua, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Trong đó có những điều khoản quy định rất rõ về các hành vi nghiêm cấm trong hoạt động trí tuệ nhân tạo như: Cấm lợi dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức con người, cấm thu thập sử dụng dữ liệu trái quy định pháp luật.
Về thể chế, chúng ta sẽ phải làm thường xuyên, chứ không chỉ dừng lại ở những diễn biến của phát triển kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế số, xã hội số và không gian số.
Nhóm giải pháp thứ hai là tăng cường các giải pháp quản trị trí tuệ nhân tạo. Công tác quản trị này tập trung vào 4 nhóm lớn: Một là, kiểm soát các thuật toán; hai là, gắn nhãn nội dung AI (chúng tôi phối hợp rất chặt với các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan chức năng và doanh nghiệp công nghệ để triển khai nội dung này); ba là, triển khai xác định định danh người dùng trên mạng xã hội (đây cũng là phương thức rất quan trọng để phòng ngừa và truy nguồn khi có các hoạt động vi phạm); bốn là, công tác quản trị trong việc xây dựng không gian mạng an toàn lành mạnh. Đây là những nội dung sẽ triển khai vừa mang tính chiến lược và đồng thời mang tính yêu cầu cấp bách mà Bộ Công an sẽ tham mưu để triển khai.
Thứ ba là tập trung các biện pháp để đấu tranh xử lý quyết liệt với các loại tội phạm mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao. Đây là những nội dung mà Bộ Công an đang triển khai rất quyết liệt, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi mua bán dữ liệu, bỏ lọt thông tin. Trong thời gian vừa qua, Công an và các đơn vị chức năng, đặc biệt là những đơn vị an ninh mạng đang làm rất quyết liệt nội dung này.
Thứ tư là đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh mạng và phòng chống tội phạm mạng, bảo vệ dữ liệu. Đặc biệt là tập trung vào việc thúc đẩy phê chuẩn Công ước Hà Nội về tội phạm mạng. Đây là nội dung mang tính chất toàn cầu, các nước cùng chia sẻ. Bộ Công an sẽ tăng cường các cơ chế hợp tác cả đa phương và song phương, đặc biệt với các nước láng giềng, trong việc phát hiện, đấu tranh xử lý tận gốc tội phạm, xóa bỏ tâm lý phạm tội ở nước ngoài thì yên tâm. Vừa qua trong những chuyên án, các lực lượng chức năng của chúng ta đã phối hợp với nước bạn đấu tranh xử lý tận nơi với những đối tượng này để tăng cường tính răn đe.
Đây là những nhóm giải pháp rất lớn và gắn với đó là công tác tuyên truyền. Để thực hiện hành vi phạm tội trên không gian mạng, nhất là các hành vi lợi dụng công nghệ cao, cần có cả "điều kiện cần" và "điều kiện đủ". Điều kiện cần là các đối tượng phải có môi trường hoạt động là không gian mạng và sử dụng công nghệ để che giấu, ẩn danh, thao túng tâm lý nhằm thực hiện hành vi phạm tội. Tuy nhiên, để hành vi đó thành công thì còn cần "điều kiện đủ", mà yếu tố này lại xuất phát từ chính người dân.
Vì vậy, chúng tôi đề nghị mỗi người dân cần chủ động trang bị cho mình kỹ năng nhận diện, cảnh giác và tham gia an toàn trên không gian mạng. Đây là yếu tố rất quan trọng để cùng xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh.
Thực tế cho thấy, các đối tượng lừa đảo thường tập trung khai thác, thao túng ba trạng thái tâm lý của người bị hại. Thứ nhất là tâm lý lo sợ; thứ hai là tâm lý tình cảm; và thứ ba là tâm lý hám lợi.
Do đó, chúng tôi đề nghị mỗi người dân khi tham gia không gian mạng cần xây dựng văn hóa ứng xử văn minh, đồng thời nâng cao ý thức tự cảnh giác, tự kiểm tra, xác minh thông tin. Đặc biệt, khi phát hiện những dấu hiệu bất thường, người dân nên chủ động kiểm tra, trao đổi và liên hệ với cơ quan chức năng. Cơ quan Công an sẽ có hướng dẫn cụ thể để giúp người dân phòng ngừa hiệu quả các hành vi lừa đảo, vi phạm pháp luật trên không gian mạng./.
